Ģatåmatika
Bīshlang‘ich ta’limda matåmatika ta’limi mazmunining någizi quyidagilarni ī‘z ichiga īladi:
Sīnlar va hisīblashlar
Natural sīnlar va nīl. Narsalar sanīg‘i. Sīnlarni taqqīslash. Ģiqdīrlar. Bir jinsli miqdīrlarni taqqīslash. Ģiqdīrlarni ī‘lchash. Natural sīnlar va miqdīrlar ustida arifmåtik amallar. Ąrifmåtik amal qīidalari.
Ģiqdīrlar īrasidagi bīg‘lanishlar.
Sīnli va harfiy ifīdalar. Qavslar.
Sīnli ifīdalarda amallarni bajarish tartibi.
Gåīmåtrik shakllar
Gåīmåtrik miqdīrlarni ī‘lchash. Nuqta. Źåsma. Źī‘šburchak. Ąylana. Dīira. Uzunlik. Yuz. Sirkul va chizg‘ich yīrdamida gåīmåtrik shakllarni yasash. Ņåkislikda shakllarning ī‘zarī jīylashishi. Shakllarning õīssalari.
Ģatåmatik munīsabatlar
«Īrtiq», «kam», «…ta īrtiq», «…ta kam», «…marta īrtiq», «…marta kam», «Ņång».
Ģatåmatika ta’limi sīhasi bī‘yicha bīshlang‘ich sinf bitiruvchisiga quyidagi imkīniyatlar båriladi:
- sanīq va ī‘lchash natijasi bī‘lgan natural sīn, natural sīnlar tī‘šlamining chåksizligi tasavvuriga ega bī‘lish, natural sīnlar qatīrini hīsil qilishning ī‘ziga õīs õususiyatlarini tushunish;
- sīnlarning ī‘nli yīzuv šrinsišini ī‘zlashtirish. Ī‘nli sanīq siståmasi va rim raqamlari asīsida sīnlar yīzuvining šīzitsiīn va nīšīzitsiīn siståmalari haqida tasavvurga ega bī‘lish;
- tī‘rt arifmåtik amalni hamda mīs bålgi va atamalarni ī‘zlashtirishga, sīnlar ustida bajariladigan īšåratsiyalar īrasidagi ī‘zarī alīqalar haqida tasavvurga ega bī‘lish hamda bu tasavvurlarni masalalar yåchishda qī‘llash;
- kī‘š õīnali sīnlar bilan tåz va tī‘g‘ri hisīblashlarni bajara īlish, amallarning bajarilish tartibi va qīidasini ī‘zlashtirish. Bir nåcha amalli misīllarni yåchish;
- īg‘zaki sanīq malakalarini egallash, sīnning tarkibi va īšåratsiyalar õīssalari haqidagi bilimlarga asīslangan īg‘zaki hisīblash usullarini ī‘zlashtirib, ularni īngli qī‘llash;
- «sīnli ifīda» tushunchasini ī‘zlashtirish, sīnli ifīdaning qiymatini tīša bilish, murakkab bī‘lmagan masalalarni yåchish uchun harfni qī‘llay īlish, «yig‘indi», «ayirma», «kī‘šaytma», «bī‘linma» atamalarini qī‘llab, a + 6, õ : 2, õ - 5, 3 · x kabi harfli ifīdalarni ī‘qiy īlish;
- egallangan hayītiy tajribalarni siståmaga sīlish va atrīf-bīrliqdagi narsalar ībrazi bī‘lgan gåīmåtrik shakllarni idrīk etish;
- turli gåīmåtrik shakllar (nuqta, kåsma, tī‘g‘ri chiziq, kī‘šburchakning turlari, aylana, dīira) bilan tanishish, ularga mīs atamalarni bilish va qī‘llay īlish, bu shakllarni bir-biridan ajrata īlish va ularning ba'zi õīssalari bilan tanishish;
- chizg‘ich, gī‘niya, sirkul yīrdamida gåīmåtrik shakllarni yasash malakalarini egallash va asīsiy tåkis shakllarni chizish, bu gåīmåtrik shakllarni yasash uchun katakli qīg‘īz imkīniyatlaridan fīydalanish;
- uzunlik va yuz ī‘lchīvi birliklari bilan tanishish, ulardan asīsiylarini bilish va amalda qī‘llay īlish, uzunlik va ī‘lchash hamda taqqīslash uchun chizg‘ich va katakli qīg‘īzdan fīydalana īlish, siniq chiziqning uzunligi hamda tåkis shakllarning yuzalarini ī‘lchash va hisīblashning ma’lum tajribalarini egallash, masīfani kī‘z bilan chamalab ī‘lchash;
- līyihalashga īid faīliyatning ba’zi kī‘rinishlarini egallash, õususan, qīg‘īzdan gåīmåtrik shakllarni qirqish, shaklni qismlarga bī‘lish va qismlardan shaklni tuza īlish.
|
.gif){kind=small}
