ΑZBÅKISTÎN RÅSÐUBLIKÀSI ÕÀLQ TÀ’LIMI VÀZIRLIGI
RÅSÐUBLIKÀ TÀ’LIM MÀRKÀZI
Xalq ta’limi vazirligining 2005 yil
1 avgustdagi 191-sonli buyrug’I bilan
tasdiqlangan
Adabiyot fanidan takomillashtirilgan Davlat
ta’lim standati
Tîshkånt – 2005 yil
Tuzuvchilar: Q.Yo’ldoshyev p.f.d., professor
Q.Husanboyeva p.f.n., docent
V sinf ( Ikkinchi bîsqich, birinchi bî‘g‘in )
V sinf î‘quvchilàri à) màtnni î‘qituvchi ràhbàrligidà sinfdà sinchiklàb î‘qib î‘rgànàdilàr; b) màtnni î‘zlàri yångilrîq î‘qib, sinfdà birgàlikdà muhîkàmà qilàdilàr; v) màtnni mustàqil î‘qib, î‘zlàshtiràdilàr.
Birinchi bî‘g‘indà î‘quvchilàr î‘qituvchi ràhbàrligidà «Sî‘z dunyosi g‘àrîyibotlari» nomli kirish maqoladan sî‘ng quyidàgi rukndàgi àsàrlàrni î‘qib î‘rgànàdilàr:
Àvvàl sî‘z bî‘lgàn edi: Imîm Muhàmmàd ibn Ismîil àl-Buõîriy. Hàdislàr; Màqîllàr; Tîðishmîqlàr.
Ertàk bilàn uchràshuv: «Uch îg‘à-ini bîtirlàr», «Susàmbil» ertàklàri; Hàmid Îlimjîn. «Îygul bilàn Bàõtiyîr»; Àndårsån. «Bulbul»; À. Îbidjîn. «Îdil Burgutshîh và «Zàmburug‘» làqàbli jîsus hàqidà ertàk»; Jànni Rîdàri. «Hurishni eplolmagan kuchukchà»; Õurshid Dàvrîn. Shå’rlàr.
Bîlàlikning ràngin îlàmi: A.Qodiriy. “Uloqda” hikoyasi; H.Imonberdiyev. “Ohu”, “G‘anicha” she’rlari; G‘.G‘ulom. “Mening o‘g‘rigina bolam” hikoyasi; T.Adasboyev. «Oltin yolli tulpor», «Dur sochildi tog‘larga», «Yassaviy zurriyodlari», “Hashar” she`rlari; Îybek. «Gulnor opa», «Fonarchi ota» hikoyalari; N.Norqobilov. «Oqbo‘yin» qissasi; Usmon Nosir. «Yur, tog‘larga chiqaylik», «Yo‘lchi», «Bolaligimga», «Yoshlik», «Yurganmisiz birga oy bilan», «Gulzor - chaman...» she’rlari; O‘.Hoshimov. «Dunyoning ishlari» qissasi; Mirtemir. «Bulut», «Shudring», «To‘rg‘ay», «Baliq ovi», «Yoramazon», «Qishlog‘im» she’rlari; Ch.Aytmatov. «Oq kema» qissasi.
Dînîlàr sî‘zi – kîmillik kàliti: Àlishår Nàvîiy. «Hayrat ul- abror»; Sà’diy Shårîziy. «Gulistîn»; Bîbur. Rubîiylàr. Ìóqumiy. Sàyohatnoma.
Kî‘nglimdàsàn, Vàtàn!: Fitrat. «Yurt qayg‘usi» asari; Mag‘jon Jumaboy. «Turkiston», «Sohibqiron so‘zi», «Sevaman» she’rlari; E.Vohidov. “O‘zbegim”;N.Dumbadze. «Hellados» hikoyasi; Abdulla Oripov. «O‘zbekiston» she’ri; B. Kånjàmurîdîv. «Mådåõîn».
Àdàbiyît hàqidà bilimlàr: Hàdislàr, màqîllàr, tîðishmîqlàr, õàlq ertàklàri, àdàbiy ertàklàr, hikîya, rubîiy hàqidà tushunchàgà egà bî‘lish, ulàrning àsîsiy õususiyatlàrini kî‘rsàtà îlish.
Kitîbõînlik và àdàbiy-ijîdiy ishlàr:
· nîtànish màtnni îvîz chiqàrib, minutigà 100-110 sî‘z tåzlik bilàn î‘qiy îlish;
· nîtànish màtnni îvîz chiqàrmày, 150-170 sî‘z tåzlikdà î‘qiy îlish;
· bàdiiy màtnni sî‘z và màntiq urg‘usigà riîya etgàn hîldà ehtiyîjgà kî‘rà îvîzni ðàsàytirib, bàlàndlàtib î‘qiy îlish;
· màtn màzmunini î‘z sî‘zlàri bilàn bàyîn età îlish;
· àsàr qàhràmînlàri õàtti-hàràkàtlàrigà munîsàbàt bildirish;
· î‘qituvchi kî‘màgidà inshîgà råjà tuzà îlish;
· dàrslikdàgi sàvîl-tîðshiriqlàrgà jàvîb bårish;
· î‘rgànilgàn ertàklàrgà tàyanib, ertàk tî‘qiy îlish.
III. O‘quvchilàrning tàyyîrgarlik dàràjàsigà qî‘yilàdigàn tàlàblàr
Àdàbiyît bî‘yichà î‘quvchilàrning tàyyîrgarligigà qî‘yilàdigàn màjburiy tàlàblàr ulàrdà bàdiiy àsàr î‘qish kî‘nikmàsi và màdàniyati shàkllànishi uchun yåtàrli bî‘lgàn bilimning minimàl dàràjàsini ànglàtàdi.
Αquvchilàrning àdàbiyît bî‘yichà tàyyîrgàrligini àniqlàshdàgi àsîsiy kî‘rsàtkich bàdiiy àsàrlàr bilàn tànishlik, ya’ni màjburiy àdàbiyîtlàrni î‘qigànlik dàràjàsidir. Αquvchilàrning àdàbiy-tàriõiy và àdàbiy-nàzàriy bilimlàri hàm bàdiiy màtn bilàn tànishilgàndàn sî‘ngginà hàqiqiy àhàmiyat kàsb etàdi.
Àdàbiyît hàqidàgi bilimlàr, àdàbiy àsàrni tàhlillày îlish kî‘nikmàsi bàdiiy àsàrni qàbul qilishni îngli và eståtik àhàmiyatgà mîlik jàràyîngà àylàntiràdi.
V sinf
Bu sinfni bitirgàn î‘quvchilàr:
- bàdiiy àsàrdà tàsvirlàngàn àsîsiy vîqåàni, yåtàkchi bàdiiy màqsàdni àniqlàshni;
- tàsvirlàngàn vîqåà và qàhràmîn munîsàbàtini bålgilàshni;
- lirik shå’rlàrdà ifîdàlàngàn his-hàyajînni bir qadar tuyishni;
- rubîiy, shå’riy sàyîhàtnîmà, hikîya, qàsidà haqida dàstlabki tushunchàlàrni bilishni;
- dàsturdà yîdlàshgà tàvsiya etilgàn 6-7 àsàrni yîd îlgàn bî‘lishi kåràk.
Adabiyît bo’yicha ta’lim davlat standarti talablariga javob bera oladigan o’quvchlar adabiyot predmetidan ta’limning muayyan bosqichini muvaffaqiyatli tugatgan hisoblanadilar.
.gif){kind=small}
